Etkinlik Çizelgeleri

Etkinlik Çizelgeleri

Etkinlik çizelgeleri çocuğa öğretilecek davranış basamaklara bölünür ve bölünen her davranış adım adım resimlenir. Daha sonra ise çocuğun bu çizelgeyi takip ederek her bir basamağı yapması sağlanır. Basamaklar yapabilmesi için çocuğa fiziksel yardım sunulur. Bu fiziksel yardım sunulurken çocuğun arkasında durulup elinin üzerinden tutularak defterin sayfasını çevirip fotoğrafta gördüğü şekilde aracı tutması sağlanır. Öğretim sırasında kullanılan ipuçları ve yardımlar daha sonra zaman içerisinde geri çekilerek çocuklar bağımsız yapabilecek hale getirilir.

Etkinlik çizelgeleriyle öğretim otizmli çocukların başkalarından bağımsız olarak çeşitli becerileri, özellikle de öz bakım, günlük yaşam ve serbest zaman becerilerini yerine getirebilmelerini sağlamada çok etkilidir. Çocuğun özelliklerine göre çizelgeler de değişiklik gösterir, tek sayfalı ya da çok sayfalı, yazılı ya da görsel materyaller kullanılabileceği gibi bilgisayar ve tabletlerde de videolu olarak etkinlik çizelgeleri kullanılabilir.

Etkinlik Çizelgelerinin Önemi

Etkinlik çizelgeleri çocuklara tercihte bulunma, seçme, karar verme aşamalarında çektikleri zorluklara yönelik oldukça destekleyici ve motive edici bir yöntemdir. Zaman planlama konusunda sorun yaşayan çocuklara da aynı zamanda zamanını planlayabilme boş zamanını değerlendirme konusunda yardımcı olur. Örneğin; okul öncesi dönemde çocuklar bir etkinliğe kendiliğinden başlayabiliyor iken farklı gelişim gösteren çocuklar o an ne yapacağını bilemez. Normal gelişim gösteren çocuklar kendiliğinden zamanını planlayabilme konusunda ilerleyebilmekte iken farklı gelişim gösteren çocuklar o an bir boşluk yaşarlar.

Bu yönüyle etkinlik çizelgeleri zaman planlama konusunda yol gösteren görsel veya yazlı setler denebilir.

Günlük hayatta etkinlik çizelgelerini normal gelişim gösteren yetişkinlerde kullanmakta olduğu ajandaların sistemleşmiş halidir. Bir ajanda da yapılacak işler yazar ve o iş yapıldıktan sonra yanına tik atarız. Etkinlik çizelgelerinde de birey etkinliğine bakar etkinliğin bulunduğu klasör onu yönlendirir ve aşama aşama ilerler ve sonunda ödülüne ulaşır.

Etkinlik Çizelgesinin Avantajları

Bağımsızlık kazandırır:

Ekinlik çizelgesini takip etmeyi öğrenme, çocukları ipuçlarından ve sürekli bir gözetim ihtiyacından dolayısıyla ipucu bağımlılığından kurtarır. Araştırmalar, aynı zamanda çocukların kendi okullarında ve evlerinde etkinlik çizelgesi takip etmeyi öğrendikten sonra %80-100 oranında zamanlarını etkinlikle meşgul geçirebildiklerini göstermektedir.

Seçim yapmayı öğretir:

Yazılı ve fotoğraflı etkinlik çizelgeleri, otizmli bireylere seçim yapmayı kazandırmak amacıyla kullanılabilir. Dikkatli ve sistematik bir öğretim yapıldığında, çocuklar sadece etkinlik çizelgesi takip etmeyi değil, aynı zamanda tercih ettikleri etkinlikleri seçmeyi ve seçtikleri etkinlikleri sıraya koymayı da öğrenirler.

Sosyal etkileşime yönlendirir:

Günlük etkinliklerimiz çoğunlukla konuşmayı gerektirmektedir. Ancak sosyal etkileşim, otizmli bireylerde en önde gelen problemler arasında görülmekte ve öncelikle ele alınması gereken bir konu olarak düşünülmektedir (Charlop ve Milstein, 1989; Haring, Kennedy, Adams ve Pitts-Conway, 1987). Bu nedenle, ilk etkinlik çizelgesi sosyal etkileşim gerektiren en az bir etkinlik içermelidir (Krantz ve McClannahan, 1993). Henüz konuşamayan bir çocuk, havaya hoplatılmak için birilerine yönelmeyi, birkaç sözcük söyleyebilen bir çocuk ailesini ya da öğretmenini bulup ‘gıdıklanmak’ istediğini ifade ederek etkileşime girmeyi; cümle kuran bir çocuk ise tercih ettiği bir etkinlik hakkında talepte (Örn: ‘Ben sallanmak istiyorum’) bulunmayı öğrenebilir. Çocuklar çizelge takip becerisi kazandıklarında zaman içinde çizelgelerine akran etkileşiminin eklenmesi uygun görülmektedir (Krantz ve McClannahan, 1993).

Doğal bir süreçtir:

Düşünülenin aksine etkinlik çizelgeleri normal gelişim gösteren insanlarında günlük hayatlarında sıkça kullandıkları sistemlerdir. Günlük yaşam içinde her insanın birçok sorumluluğu vardır ve birçoğu bu sorumlukları tam olarak yerine getirebilmek için çizelgeler, randevu defterleri, planlayıcılar ya da takvimler kullanırlar. Bu nedenle etkinlik çizelgeleri zamanla oldukça doğal bir hale getirilebilir.

Tolkido Kullanılarak Etkinlik Çizelgesi Hazırlanışı

Malzemeler:

  • 1 tane Tolkido.
  • 3 tane manyetik kart.
  • 3 tane magazinlik.
  • 4 halkalı klasör.
  • 3 tane pvclenmiş a4 sayfa.
  • Cırt cırtlı bant.
  • Etkinliklerin birer çift resimleri.
  • 3 tane saydam kartlık.

Not: Belirtilen bu oranlar değişkendir, bu örnekte 3 tane etkinliğe göre materyal kullanılmıştır.

 

Hazırlanış:

Pvclenmiş a4 kağıtlarını 4 halkalı klasörün içine yerleştirilir.

 

 

 

 

Sayfaların her birinin ortasına cırt cırtlı bantlardan birer tane yapıştırılır.

 

 

 

 

 

 

 

Her çift etkinlik kartlarından birer tanesi alınır.

 

 

 

 

 

Her bir etkinlik kartı için 1 tane manyetik kart 1 tane saydam kartlık alınır.

 

 

 

 

 

 

 

Manyetik kartlara etkinliklerin isimleri (yapışkan raketler, çivilere vurma, tef) sesli olarak kayıt edilir ve saydam kartlıklara yerleştirilir.

 

 

 

 

 

Sesler kayıt edildikten sonra etkinlik kartları uygun sesin kayıt edildiği manyetik kartlarla aynı saydam kartlığın içine yerleştirilir.

 

 

 

 

 

 

 

Arkalarına cırt cırtlı bantlar takıldıktan sonra her bir sayfaya bir etkinlik gelecek şekilde klasöre etkinlikler yerleştirilir.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Magazinliğin üst kısmına bir tane cırt cırtlı bant yerleştirilir.

 

 

 

 


Bu işlem diğer magazinlikler ile de uygulanır.

 

 

 

 

Klasörde kullanılmayan diğer etkinlik kartlarının da arkalarına cırt cırtlı bantlardan yerleştirilir ve magazinliklerin üst kısmındaki cırt cırtlı bölüme yerleştirilir.

 

 

 

 

 

Aynı işlem diğer etkinlik kartlarında da uygulanır.

 

 

 

 

Uygulama:

Öğrenci klasörü açtığında ilk sayfadaki etkinlik kartını cırt cırtından ayırıp eline alır.

 

 

 

 

 

 

Aldığı etkinlik kartındaki manyetik kartı Tolkido’ nun üzerine getirir ve Tolkido “TEF” der, öğrenci de verilen repliği taklit eder ve sesli olarak “TEF” der ve elindeki kartla magazinliklere yönelir.

 

 

 

 

 

Magazinlikler içerisinden üzerinde “TEF” resmi olan kartı bulur ve elindekiyle eşlemiş olur. Doğru olan magazinliği alır ve çalışma masasına getirir.

 

 

 

 

 

İlk sayfadaki etkinlik bittikten sonra öğrenci 2. Sayfaya geçer ve “çivilere vurma” etkinlik kartını eline alır.

 

 

 

 

 


Eline aldığı kartı Tolkido’nun üzerine getirir. Tolkido’dan “çivilere vurma” repliği gelir ve öğrenci bu repliği taklit ederek “çivilere vurma” der ve ilişkili magazinliği almak için magazinliklere yönelir.

 

 

 

 

 

Magazinlikler içerisinden üzerinde “çivilere vurma” resmi olan kartı bulur ve elindekiyle eşlemiş olur. Doğru olan magazinliği alır ve çalışma masasına getirir.

 

 

 

 

 

2. sayfadaki etkinlik bittikten sonra son sayfadaki etkinliğe geçer ve “yapışkan raketler” etkinlik kartını eline alır.

 

 

 

 

 


Eline aldığı kartı Tolkido’nun üzerine getirir. Tolkido’dan “yapışkan raketler” repliği gelir ve öğrenci bu repliği taklit ederek “yapışkan raketler” der ve ilişkili magazinliği almak için magazinliklere yönelir.

 

 

 

 

 

Magazinlikler içerisinden üzerinde “yapışkan raketler” resmi olan kartı bulur ve elindekiyle eşlemiş olur. Doğru olan magazinliği alır ve çalışma masasına getirir.

 

 

 

 

Dikkat Edilmesi Gerekenler

  • Bu örnek 3 etkinliğe göre düzenlenmiştir daha fazla etkinlik için materyallerdeki oranlar değişkenlik gösterir.
  • Etkinlik çizelgelerine başlangıç aşamasında öğrencilere fiziksel yardım verilerek öğretilmelidir.
  • Etkinlik çizelgelerini aileler uygularken muhakkak rehber olarak bir özel eğitim öğretmeninin kontrolünde uygulamaları önerilir bu sayede yanlış yapılacak uygulamalardan kaçınılmış olunur.
  • Etkinlik kartları öğrencinin düzeyine göre resimli ya da yazılı olabilir. Yazılı etkinlik kartlarında uygun bir yazı tipi ve boyutuyla kartın üzerine etkinliği adı yazılır. Okuma bilen öğrencilerde yazılı etkinlik çizelgelerin yararlanılabilir.

Kaynakça:

Etkinlik Çizelgeleriyle öğretim

McClannahan, LE. ve Krantz, P.J. (2010). Otizmli çocukların eğitiminde etkinlik çizelgelerinin kullanımı. İstanbul: Sistem Yayıncılık. NAC (2009). National Standards Report. ABD: NAC.

(Erişim Tarihi 10.10.2019)

Etkinlik Çizelgeleri Bir Özel Eğitim http://birozelegitim.com/etkinlik.html sitesinden alınmıştır.

(Erişim Tarihi 11.10.2019)

KARAKAŞOĞLU, Seda, Etkinlik Çizelgeleri, http://farkindaliklardunyasi.blogspot.com/2014/01/etkinlik-cizelgeleri.html Sitesinden alınmıştır.

(Erişim Tarihi 11.10.2019)

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir