Otizm ve Diğer Gelişim Bozuklukları

Otizm Spektrum Bozukluğu

Otizm spektrumu, otizm belirtilerinin her çocukta aynı şiddetle ya da farklılıkta görünmemesinden dolayı bu belirtilerin odağındaki sorunların toplandığı geniş bir aralık olarak tanımlanabilir.

DSM tanı kriterleri, APA’ nın (Amerika Psikoloji Derneği) birkaç yılda bir çıkarttığı ve tüm psiko-nörolojik problemlerin tanımının yapıldığı devasa bir kitapçıktır. Tanılama yapılırken problem durumuna ilişkin belirtiler göz önüne alınır. Belirtilerin yoğunlaştığı grup başlığı altında tanılama yapılır.

Otizm spektrum içeriği hangi otizm türlerini kapsar? DSM 4’ e göre;

  1. Otizm
  2. Atipik otizm
  3. Rett sendromu
  4. Çocukluk çağının dezentegratif bozukluğu
  5. Başka türlü adlandırılamayan yaygın gelişimsel bozukluk (Rervasive Developmental Disorder / Not Otherwise Specified) “PDD NOS”

DSM 4 tanı kitapçığında olup DSM 5’ de otizm spektrum başlığı altından çıkarılan tanılar ise;

  1. Asperger (yüksek işlevsel) sendromu
  2. Frajil X sendromu
  3. Çocukluk şizofrenisi
  4. Edinsel epileptik afazi
  5. Gelişimsel dil bozukluğu (gelişimsel disfazi)

Atipik Otizm

            Özellikle son 4 yıldır erken çocukluk döneminde oldukça sık konulan bir tanıdır. Otizm spektrum belirtilerini en az sayıda taşıyan gruptur. Son yıllarda “sınırda”, ”silik”, ”yalancı” tabileri atipik otizm için kullanılan benzetmelerdir. 18 ay civarı yakalanan kaliteli ve yoğun bir eğitim ile eğer zeka sorunu yoksa kurtarılması en ihtimalli olan tanı grubudur.

Atipik otizm, otizm spektrum bozukluğunun etkileşim, dil ve sosyal alanlarından yalnızca birinden ya da hepsinden en az seviyede etkilenme durumudur.

Atipik Otizm Belirtileri:

  1. Dil amacına uygun olarak kullanmama
  2. Aşırı çekingenlik ve utangaçlık
  3. Kurduğu düzene sadık kalma ve bu düzene bağımlılık gösterme
  4. Düzen değişikliğinde farklı ortamlara girişte tepki verme
  5. Yemek, koku, dokunma, işitme ve görsel uyaranlara aşırı hassasiyet gösterme
  6. Tekrarlayıcı hareketlerin olması sayılabilir.

Rett Sendromu

Sadece kız çocuklarında görülen bir spektrum bozukluğudur. Erkeklerde görülmeme sebebi rett sendromu olan erkeklerin doğumdan kısa bir süre sonra hayatlarını kaybetmesidir. Özellikle 4 yaşından önce gerileme başlar. En belirgin bulgusu 5 aylıktan sonra kafa yapısının büyümesinin durmasıdır.

Rett Sendromu Belirtileri:

  1. Kızlarda görülmesi
  2. İlk 4 yıl içinde gelişimde geriliklerin gözlenmesi
  3. Elleri kullanmaya yönelik işlevin azalması
  4. Zamanla tipik el hareketleri (çamaşır yıkıyor, bir şeyleri sıkıyor tarzı el ve ağız hareketleri) ile kendini göstermesi
  5. Yürümede sorunlar
  6. Denge problemleri
  7. Dil gelişiminin nerdeyse hiç gelişmemesi
  8. İnce motor becerilerde gözlenen bariz sorunlar
  9. Bu sorunlara eşlik eden nörolojik problemler

Çocukluk Çağının Dezintegratif Bozukluğu

Bu tanıdaki çocuklarda zihinsel gerilik ve epilepsi tablosu oldukça fazladır. 2 yaşına kadar normal gelişim gösteren çocuk 3-4 yaş itibariyle gelişiminde gerilmeye başlar. Esas tanıyı alabilmesi için 10 yaşına kadar zihinsel gerilik, epilepsinin iyice belirginleşmesi ve çocuğun sık tablolarda nöbet geçirmesi öngörülür.

Çocukluk çağının dezintegratif bozukluğu belirtileri:

DSM 5’e göre;

  1. Doğumdan sonraki 2 yıl içinde yaşına uygun sözel ve sözel olmayan iletişim, toplumsal ilişkiler, oyunlar ve uyumsal davranışların olması ile kendini belli eden görünüşte normal bir gelişmenin olması
  2. Aşağıdakilerden en az iki alanda daha önce edinilmiş olan becerilerin (10 yaşından önce) klinik olarak önemli ölçüde yitirilmesi.

Bunlar:

  • Sözel anlatım ya da dili algılama
  • Toplumsal beceriler ya da uyumsal davranışlar
  • Bağırsak ya da mesane kontrolü
  • Oyun
  • Motor beceriler
  1. Aşağıdakilerden en az iki alanda olağan dışı bir işlevselliğin olması:
  • Toplumsal etkileşimde nitel bir bozulma (sözel olmayan davranışlarda bozulma, yaşıtlarıyla ilişki kuramama, toplumsal ya da duygusal karşılıklar verememe vb.)
  • İletişimde nitel bozukluklar (konuşulan dilin gelişiminde gecikme olması ya da hiç gelişmemiş olması, bir söyleşiyi başlatamama ya da sürdürmede, dilin basmakalıp ve yineleyici bir biçimde kullanılması, çeşitli hayali oyunlar oynayamama vb.)
  • Motor basmakalıp davranışlar, ilgi ve etkinliklerde sınırlı, basmakalıp ve yineleyici görüntülerin olması

Başka Türlü Adlandırılamayan Yaygın Gelişimsel Bozukluk

Otizm spektrum bozukluğu içinde olan “başka türlü adlandırılamayan yaygın gelişimsel bozukluk” otizm belirti tanı ölçütlerine uymayan ama otizme benzeyen bir gruptur. 3 yaşından sonra gerileme gözlenmeye başlar.

Yaygın gelişimsel bozukluk belirtileri:

  • Dil ve iletişim becerilerinde zorluklar
  • Oyun kuramama ve devam ettirememe
  • Tekrar eden stereotipi hareketlerin fazlalığı (sallanma, elleri sallayarak ileri geri hareketler gibi…)
  • Konuşmada gözlenen ekolali
  • Oyun kurma ve devam ettirmede sorunlar

Ömür boyu ilaç ve özel eğitim gerektiren bir gruptur.

Asperger Bozukluğu

DSM 4’ de tanımlanan asperger sendromu DSM 5 tanı kriterlerinde artık otizm başlığı altında değerlendirilmektedir. Otizm den ayrılan yanları olmakla beraber yüksek işlevli otizm olarak da isimlendirilmekteydi. Otizm ayrılan özellikleri;

  • Etraflarında olan bitenlerin farkındadırlar.
  • Motor becerilerdeki sorunları daha fazla yaşarlar. Ayakkabı bağcığı bağlama, bisiklet sürme gibi becerilerde zorlanırlar.
  • Duyusal hassasiyetleri özellikle dokunmaya karşı duyarlılıkları üst düzeydedir.
  • Savan yetenek dediğimiz matematik işlemleri yapma, müthiş bir hafızaya sahip olma gibi yeteneklere sahiptirler. Ancak zeka puanları genelde normal zeka puanındadır.
  • Değişimlere aşırı tepki verirler.
  • Sakin kendi hallerinde sürekli hayal kurarlar.
  • Empati yetenekleri zayıftır.
  • Takıntılı ve tekrarlayıcı davranışları vardır.

Frajil X Sendromu

Cinsiyet kromozomu X in zayıf olması olarak tanımlanabilir. Belirtileri;

  • Büyük kulaklar, uzun yüz, geniş alın, yüksek damak, kas tonusu düşüklüğü, şaşılık sayılabilecek fiziksel özellikleridir.
  • Göz teması kuramama
  • Tekrarlar şekilde sinirli konuşma ya da hareketler
  • El çırpma gibi stereotipik hareketler
  • Oyunda arkadaş edinememe, aşırı hareketlilik ve dikkat dağınıklığı sıralanabilecek özelliklerindendir.

Çocuk Şizofrenisi

Çocukluk çağı şizofrenisi erişkinlerdeki gibi halüsinasyon ve sanrıları içeren düşünce bozukluğu, duygu durum anomalilikleri ve ilişki kurmadaki zorluklarla karakterize bir bozukluktur.

Çocukluk şizofrenisi belirtileri:

  • Dil gelişiminde gözlenen gerilik.
  • Motor becerileri yaşıtlarına uygun gelişim gösterememe.
  • Sosyal becerilerde donuk ve tepkisizlik.
  • Dili anlamada sorunlar.
  • Ekolali tarzı tekrarlayıcı konuşmalar.
  • El çırpma tarzında stereotipi hareketler.
  • Akademik olarak düşük başarı gösterme sayılabilir.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir