Otizmli Çocuklarda Duyusal İşlem Bozukluğu (SPD) Nedir?

OTİZMLİ ÇOCUKLARDA DUYUSAL İŞLEM BOZUKLUĞU (SPD) NEDİR?

Duyusal işlem bozuklukları okul çağındaki çocukların %16 sında görülen bireyleri ve ailelerini etkileyen bilişsel ve davranışsal bir yetersizliktir. Otizmli çocuklarda yaşanan sosyal becerilerdeki yetersizliklerin duyusal işlem bozukluğuna olan etkisi üzerinde yapılan araştırma çalışmalarının sayısı maalesef çok az sayıdadır. Duyusal işlem bozukluğunun belirtileri 2 farklı türdedir.

1-) Aşırı Duyarlılık (hiper duyarlı)

2-) Aşırı Duyarsızlık (hipo duyarlı)

Aşırı Duyarlılık (hiper duyarlı)

  • Bu çocuklar genel olarak sürekli ağlayan bulunduğu ortamdaki en hafif kokudan, ışıktan, sesten rahatsız olup o ortamdan uzaklaşmak isteyen çocuklardır.
  • Uyumak ve uykuyu devam ettirmekte problemler yaşarlar.
  • Ağız içi duyarlılığı olan çocuklarda yemek yeme konusunda sorunlar yaşarlar.
  • Gürültülü ortamlarda çok uzun süre kalamazlar.
  • Fiziksel temastan (sarılmak, öpülmek, tokalaşmak) hoşlanmazlar ve kaçınırlar.
  • Yüzeyi tırtıklı, pürüzlü, tüylü, yapışkan, vb. farklı yüzeye sahip nesnelere dokunmaktan çekinirler.
  • Yünlü, kumaş, kaşındıran kıyafetler ile rahat edemezler.
  • Parlak ya da yanıp sönen ışıklardan çok fazla rahatsız olurlar.

Aşırı Duyarsızlık (hipo duyarlı)

  • Bu çocuklar dışarıdan gözlemlendiğinde ilgisiz, duyguları olmayan, empati kurmayı bilmeyen çocuk olarak düşünülebilir.
  • Uykudan uyanmak konusunda sorunlar yaşar.
  • Acı eşikleri normalden yüksektir.
  • Yerlerinde duramazlar, zıplamayı koşmayı, mobilyaların üzerinde zıplamayı kendi etraflarında dönmeyi, tırmanmayı çok severler.
  • Dokunma ve işitme duyuları duyarsızlaştığı için arkasından dokunulunca ya da seslenilince bakmazlar
  • İnsanlara ve nesnelere sürekli dokunma eğilimindedirler anca kendi duyuları yeterince hassas olmadığı için empati kuramazlar o yüzden nesneler ile oynarken ya da bir insana dokunurken çok sert davranabilirler.
  • İşitme duyuları yeterince duyarlı olmadığı için hareket ederken veya konuşurken çok fazla gürültü yapabilirler.

Genel Belirtileri

Duyusal işlem bozukluğu olan çocukların çoğunda, dikkat ve konsantrasyon yetersizlikleri, duygusal dengesizlikler, ince motor becerilerinde yaşanan yetersizlikler (el ve parmaklarını kullanmada yaşanan yetersizlik), ses, görüntü, koku ve dokulara aşırı duyarlılık/duyarsızlık gibi belirtiler eşlik edebilir. Örneğin aşırı duyarlı bir çocuk elektrik süpürgesinin sesine dayanamayıp oradan uzaklaşmak isteyebilir ya da sevdiği bir insanın bile kokusuna, ona dokunmasına tahammül edemeyebilir. Bu hassasiyet durumu aşırı duyarlıyken diğer gün o kadar da fazla duyarlı olmadıkları için ebeveynlerin kafasını karıştırabilir.

 

Duyusal İşlem Bozukluğunun Otizmden Farkı

Otizmli bireylerin yaşadığı sorunlar ve yetersizliklerin birçoğu duyusal işlem bozukluğu olan bireylerde de görülmekte ancak nedenleri farklı bir biçimde kendini göstermektedir. Otizmli bireyler olan dikkat eksikliği, duygusal dengesizlik durumları duyusal işlem bozukluğu yaşayan bireylerde de görülmekte ve sadece duyusal işlem bozukluğu olan bireyler bu belirtiler yüzünden yanlış tanılar alabilmektedir. Bunu sebebi otizmli bireylerde duyusal işlem bozukluğu üzerinde yapılan araştırmaların yetersizliğinden kaynaklanmaktadır.

  • Dikkat eksikliği sese tepki vermeme gibi durumlar otizmli bireylerde sıkça görülen bir durumdur dikkat eksikliği ve odaklanma problemleri otizmin belirtilerindendir ancak duyusal işlem bozukluğu olan bireyler işitme duyularının hassas olması nedeniyle seslenildiğinde duymadıkları için sese tepki vermeye bilir ya da dokunulduklarında dokunulduğunu hissetmeyip dokunan kişiye tepki vermeyebilir ve bunu dikkat eksikliği ve odaklanma problemiyle karıştırılarak otizm tanısı alabilirler.

 

  • Duygusal dengesizlik otizm belirtisidir ve bireyin durduk yere gülmesi, ağlaması ya da sinirlenmesi gibi gözlenir. Duyusal işlem bozukluğu olan bireyler durduk yere yere ağlıyor ya da geriliyormuş gibi görünebilir ancak aşırı duyarlı oldukları için ortamda olan bir koku, ses ya da ışıktan rahatsız olmuş olabilirler. Normal bir birey için hiç rahatsız edici olmayan bir ortam onlar için oldukça rahatsız edici hatta acı verici olabilir. Ve gene yetersiz araştırmadan kaynaklı duygusal dengesizlik gösterdiği düşünülen bu bireyler yanlış tanı alabilir.

 

Duyusal İşlem Bozukluğu Tedavisi

Duyusal işlem bozukluğu yaşan bireyler bir uzman tarafından ayrıntılı bir değerlendirmedengeçtikten sonra bir terapist ile görüşmeye başlar. Terapinin amacı bireyin hangi duyu hassasiyeti sahip olduğunu belirlemek ve bu yönde yaşadığı stres ve aşırı tepkileri ile baş etme ve kendini rahatlamaya yönelik eğitim vermektir. Terapi sürecinden bir süre sonra bireyin kendi duyularını eğitmesi ve hassasiyet ya da duyarsızlığını konusunda destek alacağı çeşitli yöntemlerin kullanıldığı ergoterapi merkezine başvurabilir. Birey duyusal işlem bozukluğunun yanı sıra depresyon veya kaygıları konusunda sorunlar yaşıyor ise doktorugerekli destekleri ve hizmetleri alması  konusunda ona  destek olacaktır. İlerleyen zamanda birey sorunlar yaşayabilir bu sorunlar ile ilgili olarak doktor ya da bir ergoterapist ile tekrar görüşülmesi gerekebilir. Terapilerin amacı hem çocuklar hem yetişkinlere duyusal işlem bozukluğu ile tek başlarına nasıl mücadele edip bu sorunun nasıl üstesinden geleceklerini öğretmektir.

 

 

Kaynakça:

  • Duyusal İşlem Bozukuğu Dr. Nuşin BİLGİN

http://www.nusinbilgin.com.tr/duyusal-isleme-bozuklugu/

erişim tarihi (23.07.2019)

  • How to Treat Sensory Processing Disorder:

https://www.additudemag.com/sensory-processing-disorder-treatment/

erişim tarihi (23.07.2019)

  • Sensory Processing FAQ:

https://childmind.org/article/sensory-processing-faq/

erişim tarihi (23.07.2019)

  • Understanding Sensory Processing Issues:

https://www.understood.org/en/learning-attention-issues/child-learning-disabilities/sensory-processing-issues/understanding-sensory-processing-issues

erişim tarihi (23.07.2019)

  • Sensory Processing Disorder:

https://www.webmd.com/children/sensory-processing-disorder#1

erişim tarihi (23.07.2019)

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir